𝜢 𝜧𝜼𝝉𝝆ό𝝅𝝄𝝀𝜼 𝜨𝜺𝝊𝝆𝝄𝜿𝝄𝝅ί𝝄𝝊.

 

Η Μητρόπολη Νευροκοπίου αναφέρεται από τον 8^ο ή τον 9^ο αιώνα, είτε ως αυτόνομη επισκοπή ή αρχιεπισκοπή ή μητρόπολη, είτε ενωμένη με κάποια γειτονική. Το 1663 προσαρτήθηκε στην ενιαία μητρόπολη Δράμας, Ζιχνών και Φιλίππων ως το 1883, οπότε αυτονομήθηκε πάλι, ανασυστήνοντας έτσι την αρχαία «επισκοπή Νεβροκόπυ». Η ανασύσταση της μητρόπολης Νευροκοπίου το 1883 έγινε με απόφαση του Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης, προκειμένου να αποτραπεί η εξάπλωση της Βουλγαρικής Εξαρχίας. Έως το 1913 η έδρα της Μητρόπολης βρισκόταν στο τότε Νευροκόπι (σημερινό Γκότσε Ντέλτσεφ).

Το οίκημα της νέας μητρόπολης του 1883, ανεγέρθηκε με τη γενναία οικονομική βοήθεια του Μελενικιώτη στην καταγωγή, αλλά εγκατεστημένου στο Νευροκόπι Νικόλαου Στογιάννου, έμπορου και δημογέροντα της πόλης. Τον πανηγυρικό,ο οποίος είναι αχρονολόγητος, εξεφώνησε ο μητροπολίτης Χρύσανθος (1885 -1887). Το κτίριο ανακατασκευάσθηκε το 1907.                                         

Η τότε Μητρόπολη στη σημερινή της μορφή στο Γκότσε Ντέλτσεφ.

Η Μητρόπολη υπαγόταν απευθείας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και τιτλοφορούνταν αρχιεπισκοπή Νευροκοπίου και Ραζλοκίου, περιλάμβανε δε στη δικαιοδοσία της πάνω από εξήντα χριστιανικές κοινότητες, από τον Γρανίτη μέχρι το σημερινό Razlog της Βουλγαρίας. Οι δυσκολίες που είχε να ξεπεράσει η αρτισύστατη μητρόπολη φάνηκαν από νωρίς, όταν από τις 60 και πλέον κοινότητες, άλλες από φυλετικούς λόγους και άλλες από την πίεση εξαρχικών ομάδων προσχώρησαν στο Σχίσμα της Βουλγαρίας (1870) .

Πιστές παρέμειναν οι κοινότητες : Ζίρνοβο (Κάτω Νευροκοπίου σήμερα), Τσερέσοβο (Παγονέρι), Στάρτιτσα (Περιθώρι), Παπάς Τσαϊρ (βλάχικος οικισμός, δεν υπάρχει σήμερα), Άνω και Κάτω Βροντούς, Καράκιοϊ (Κατάφυτο), Τερλίς (Βαθύτοπο), Γιουρετσίκ (Γρανίτης), κλπ… Πολλά χωριά της περιοχής, όπως τα Λευκόγεια, οι Ποταμοί, το Οχυρό, Χρυσοκέφαλος, κλπ…, κατοικούνταν κυρίως από μουσουλμάνους (δεν χρησιμοποιείται ο όρος τούρκοι διότι οι άνθρωποι εκείνοι ήταν στην συντριπτική τους πλειοψηφία εξισλαμισμένοι αυτόχθονες κάτοικοι).

Το 1913, κατόπιν του τελικού καθορισμού των εθνικών συνόρων με την συνθήκη του Βουκουρεστίου και την υπαγωγή του τότε Νευροκοπίου (σημερινό Γκότσε Ντέλτσεφ) και της ευρύτερης περιοχής στη Βουλγαρία, η έδρα της μητρόπολης μεταφέρθηκε στο τότε Ζίρνοβο (από το 1927 Νευροκόπι), όπου συνέχισε να υφίσταται η μητρόπολη Νευροκοπίου συγκροτούμενη από το Νευροκόπι και τα γύρω χωριά.   

Το αρχείο της μητροπόλεως Νευροκοπίου των ετών 1883-1913 (δηλαδή κατά το χρονικό διάστημα που η έδρα της βρισκόταν στο Άνω Νευροκόπι (Γκότσε Ντέλτσεφ) διασώθηκε και μεταφέρθηκε, μαζί με τα λείψανα του Θεοδώρητου, στην Ελλάδα από τον ιερέα Ηλία Οικονομίδη το 1913. Μετά τη λήξη του Β΄ Π.Π. παραδόθηκε στο Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου, ως εθνικό και ιστορικό τεκμήριο.

Η Μητρόπολη Νευροκοπίου συγχωνεύτηκε με  τη Μητρόπολη Ν. Ζίχνης το 1953 και από την συγχώνευση αυτή προήλθε η Ιερά Μητρόπολη Νευροκοπίου και Ζιχνών, η οποία σύμφωνα με τον νόμο 2315 του ίδιου έτους διατηρεί δυο έδρες, τη Ζίχνη που είναι η χειμερινή έδρα του μητροπολίτη (1 Οκτ -30 Ιουν) και το Κάτω Νευροκόπι που είναι η θερινή έδρα (1 Ιουλ – 30 Σεπ). 

ΥΓ : Σημαντική πηγή πολλών λεπτομερειών η διδακτορική διατριβή του κ. Καραθανάση Αθανάσιου {1987, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) }, πατήστε στοn παρακάτω σύνδεσμο για να την διαβάσετε 

Η ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΑΓΩΝΑ. 

Βασική πηγή της παραπάνω διατριβής αποτελεί το παρακάτω βιβλίο, το οποίο αποτελεί ιστορική παρακαταθήκη για τον τόπο, των ΄΄Αγίων Μητροπολιτών Νευροκοπίου, Νικόδημου και Θεωδόρητου΄΄.