Η Εξοχή, ένα όμορφο χωριό στα σύνορα της μνήμης και του μέλλοντος !

 

 Του Γιώργου Μουρουζίδη

Στα βόρεια του νομού Δράμας, εκεί όπου η Ελλάδα συνορεύει με τη Βουλγαρία, απλώνεται σιωπηλά αλλά περήφανα η Εξοχή – ένα χωριό που το αγαπάς από την πρώτη στιγμή που στρίβεις στην τελευταία στροφή της εθνικής οδού, πριν τα σύνορα !

Μέχρι το 1927 ήταν γνωστό ως Βέσμη, όνομα πιθανώς προερχόμενο από τη λέξη «εύοσμος», ή από τη ρωσική λέξη Vyazmen που σημαίνει “υγρό και λασπώδες έδαφος”. Η φύση εδώ υπήρξε πάντα πλούσια, μα και απαιτητική – όπως και η Ιστορία.

Από τη Βέσμη στην Εξοχή – Χρονικό μιας μεταμόρφωσης.......

Για να διαβάσετε όλο το άρθρο, πατήστε ΕΔΩ 

Γεώργιος Δετοράκης, Διοικητής του Οχυρού Λίσσε

 

Με αφορμή την απόφαση της προσθήκης της επωνυμίας ΄΄Γεώργιος Δετοράκης΄΄ στο ΕΠΑΛ Κάτω Νευροκοπίου, κρίναμε υποχρέωσή μας να κάνουμε μια σύντομη αναφορά στο βιογραφικό του Γεωργίου Δετοράκη-Διοικητή του Οχυρού Λίσσε. 

 

Ο Γεώργιος Δετοράκης γεννήθηκε στην Κριτσά Λασιθίου το 1894 από γονείς αγρότες.

Το 1914 κατατάχθηκε στον Ελληνικό Στρατό ως κληρωτός. Το 1915, αφού έγινε Λοχίας, βρέθηκε στα βόρεια σύνορα της χώρας, όπου και τραυματίστηκε στις επιχειρήσεις του Α΄Παγκοσμίου Πολέμου.

Για το θάρρος και την γενναιότητα του, του απονεμήθηκε η πρώτη τιμητική διάκριση, ο ΄΄Πολεμικός Σταυρός Γ΄ταξεως΄΄.

Η αιτιολογία της απονομής μαζί με τα παράσημά του εκτίθενται στο Μουσείο του Λίσσε.

Το 1920, ενώ είχε ήδη προαχθεί σε Ανθυπολοχαγό, βρέθηκε να πολεμά στην πρώτη Γραμμή του Μικρασιατικού Μετώπου, όπου τραυματίστηκε πάλι και διακομίσθηκε στην Αθήνα. Στις 17/12/1921 τιμάται με το ΄΄Χρυσό Αριστείο Ανδρείας΄΄.

Το 1938 ως Ταγματάρχης πλέον τοποθετήθηκε διοικητής του Γ΄ Συγκροτήματος των Οχυρών στον τομέα του Φαλακρού.

Μέχρι την έναρξη της επίθεσης των Γερμανικών Δυνάμεων στις 6 Απριλίου εναντίον των Οχυρών, εργάστηκε, όπως και όλοι οι διοικητές των Οχυρών, για την αποπεράτωσή τους, και ειδικότερα για την αμυντική οργάνωση του οχυρού Λίσσε.

Οι οχυρώσεις του Λίσσε αποτελούνταν από τέσσερα συγκροτήματα γύρω από το ύψωμα 771, με ανάπτυγμα υπόγειων καταφυγίων 790 μέτρα και μήκος υπόγειων στοών 950 μέτρα. Το κόστος της κατασκευής του ανήλθε στα 43 εκ. δραχμές, ποσό που αντιστοιχεί σήμερα σε περισσότερα από 2 δις ευρώ. Η δύναμη του αποτελούνταν από 12 αξιωματικούς και 457 οπλίτες.

Στα Οχυρά Λίσσε και Περιθώρι καθώς και σε πολλά άλλα Οχυρά δόθηκαν αποφασιστικές μάχες, με τις οποίες προτάχθηκε πρωτοφανής αντίσταση και προκλήθηκαν απροσδόκητα πλήγματα στην αήττητη μέχρι τότε Γερμανική πολεμική μηχανή. Τα Οχυρά δεν παραδόθηκαν ούτε και όταν υπεγράφη η συνθηκολόγηση της Ελλάδας. Ο ίδιος ο Δετοράκης, όπως και οι υπόλοιποι διοικητές, αρνήθηκαν να συνυπογράψουν, πράξη στην οποία προέβησαν μόνον εφόσον πιέστηκαν από το αρχηγείο και μόνον αφού εξασφάλισαν ευνοϊκούς όρους παράδοσης για τους υπερασπιστές τους. Η μάχη του Λίσσε χαρακτηρίζεται από τους σύγχρονους ιστορικούς μελετητές ως το Στάλινγραντ της Ελλάδος, αφού μεγάλο μέρος αυτής διεξήχθη μέσα από το χωριό Οχυρό.

Μετά την κατάληψη της Ελλάδας ο Δετοράκης πέρασε μέσω της Χίου στα Μικρασιατικά παράλια και στη συνέχεια στο Κάιρο, όπου εντάχθηκε στις εκεί δυνάμεις κατά του Χίτλερ. Μετά τη λήξη του πολέμου επιστρέφοντας στην Ελλάδα εντάχθηκε πάλι στις ένοπλες δυνάμεις και το καλοκαίρι του 1945 ανέλαβε διοικητής του φρουραρχείου Αθηνών μέχρι τον Απρίλιο του 1946, όταν ερχόμενος σε ρήξη με τους ανωτέρους του για χειρισμούς που δεν άρμοζαν στη συνείδηση του τέθηκε σε υποχρεωτική άδεια μέχρι το φθινόπωρο του 1947.

Λίγο αργότερα επανήλθε αναλαμβάνοντας χρέη διοικητή στο Κέντρο Εκπαίδευσης του Ηρακλείου. Αποστρατεύτηκε ως Συνταγματάρχης το 1949, έχοντας πάρει πολλές ηθικές αμοιβές κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής του ζωής.

Πέθανε το 1954, τέσσερα χρόνια μετά τον γάμο του.

Στη διάρκεια της σύντομης ζωής του τίμησε την πατρίδα του στον μέγιστο δυνατό βαθμό. 

 

Συγχαρητήρια στο ΕΠΑΛ Κάτω Νευροκοπίου.

Χρυσοκέφαλος Δράμας: Μετά από επτά αιώνες θα υμνηθεί η χάρις της Παναγίας της Χρυσοκεφάλου

 

 Όλοι οι κάτοικοι του χωριού Χρυσοκέφαλος του Δήμου Κάτω Νευροκοπίου είναι προσφυγικής καταγωγής, προερχόμενοι –στο μεγαλύτερο ποσοστό τους– από την περιοχή της Τραπεζούντας. Από το 1938 άρχισε η ανέγερση του ναού του χωριού, από το υστέρημα κυρίως και με την προσωπική εργασία των κατοίκων του χωριού, η οποία ολοκληρώθηκε το 1955.

Το χωριό ονομάστηκε (το 1928) Χρυσοκέφαλος από την «Παναγία τη Χρυσοκέφαλο» της Τραπεζούντας, η οποία θεωρείται η πιο παλιά εκκλησία της πόλης, με κτήτορα τον βασιλιά της Καππαδοκίας και Τραπεζούντας Αννιβαλιανό, που ήταν γαμπρός του Μεγάλου Κωνσταντίνου.

Η παράδοση αποδίδει την επωνυμία «Χρυσοκέφαλος» είτε στη χάλκινη κάλυψη των πλακών του τρούλου του ναού, που από μακριά φάνταζε χρυσός, είτε στην ύπαρξη σε αυτόν εικόνας της Θεοτόκου με ανάλογη χρυσή επένδυση. Επειδή όμως ο Ναός αναφέρεται στις πηγές με την επωνυμία «Χρυσοκέφαλος» ήδη από τον 11ο αιώνα, ενώ ο τρούλος χρονολογείται στον 12ο, η εκδοχή που αναφέρεται στην εικόνα πρέπει να θεωρηθεί πιο πιθανή. Πρόκειται για την εικόνα της Παναγίας Βρεφοκρατούσας που υπήρχε στο ναό. Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς κατασκευάστηκε ο ναός, πάντως στις αρχές του 11ου αιώνα υπήρχε ήδη, οπότε ο αυτοκράτορας Βασίλειος Β’ ο Βουλγαροκτόνος χορήγησε τη διακόσμησή του.

Διαβάστε όλο το άρθρο πατώντας ΕΔΩ

 

Μεταβυζαντινές Εκκλησίες Κάτω Νευροκοπίου

 

Σήμερα, Κυριακή της Ορθοδοξίας, κάνουμε ένα σύντομο αφιέρωμα στις μεταβυζαντινές εκκλησίες του τόπους, οι οποίες ανεγέρθηκαν μετά το 1830 !!!

Αξίζει να σημειωθεί ότι στα χωριά του Νευροκοπίου, υπάρχουν οι περισσότεροι μεταβυζαντινοί ναοί του νομού Δράμας ! 

 

Ό𝛌𝛐𝛊 𝛐𝛊 𝚴𝛂𝛐ί 𝛂𝛑𝛐𝛕𝛆𝛌𝛐ύ𝛎 𝛑ό𝛌𝛐 𝛕𝛐𝛖𝛒𝛊𝛔𝛕𝛊𝛋ής έ𝛌𝛏𝛈ς, 𝛍𝛆 𝛑𝛌𝛐ύ𝛔𝛊𝛐 𝛆𝛎𝛅𝛊𝛂𝛗έ𝛒𝛐𝛎.

 

Ιερός Ναός του 𝑨𝜸ί𝝄𝝊 𝜟𝜼𝝁𝜼𝝉𝝆ί𝝄𝝊 στο 𝜥ά𝝉𝝎 𝜨𝜺𝝊𝝆𝝄𝜿ό𝝅𝜾 (1866). Ο ναός εντάσσεται στον τύπο της τρίκλιτης τρουλλαίας θολωτής βασιλικής με στοά στη δυτική και στις πλάγιες πλευρές και υπερκείμενο γυναικωνίτη. Τόσο στο ισόγειο της στοάς όσο και στον γυναικωνίτη τα ανατολικά πέρατα, βόρειο και νότιο, καταλαμβάνονται από παρεκκλήσια. Το κωδωνοστάσιο - με ισόγειο και τρεις ορόφους - είναι τοποθετημένο στον κατά μήκος άξονα του ναού στο μέσο της δυτικής πλευράς. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο του ναού είναι το αρχικό και οι δεσποτικές του εικόνες είναι, σύμφωνα με επιγραφές, του 1868 και 1874. Στον ναό διατηρούνται αξιόλογα κειμήλια από το 1840 που πιστοποιούν ότι στην θέση του υπήρχε παλαιότερος ναός. Στα αρχικά ξυλόγλυπτα του ναού εντάσσονται, επίσης, ο άμβωνας και το δεσποτικό.

Στα ερείπια του 𝜜𝜿𝝆𝜾𝝂𝝄ύ στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, είναι κτισμένος από το 1848 ο ναός των 𝜜𝝆𝝌𝜶𝜸𝜸έ𝝀𝝎𝝂 𝜧𝜾𝝌𝜶ή𝝀 𝜿𝜶𝜾 𝜞𝜶𝜷𝝆𝜾ή𝝀. Ο ναός είναι τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με στοά στη δυτική και σε όλο το ανάπτυγμα των πλάγιων πλευρών της, που φέρει υπερκείμενο γυναικωνίτη.Το καμπαναριό χτίστηκε το 1884. Στο ναό ξεχωρίζουν τοιχογραφίες, πιθανώς της δεκαετίας του 1860, στο ιερό βήμα και στα παρεκκλήσια. Νεώτερες, της δεκαετίας του 1870 ή 1880, είναι οι τοιχογραφίες στο δυτικό τμήμα της στοάς, με παραστάσεις από τη Δημιουργία του Κόσμου, τη Δευτέρα Παρουσία, καθώς και μορφών της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης. Παραμονή και ανήμερα της εορτής των Αρχαγγέλων 7-8 Νοεμβρίου, πλήθος πιστών από την Ελλάδα αλλά και την Βουλγαρία καταφθάνουν στον ναό για να παρακολουθήσουν τη Θεία Λειτουργία και στη συνέχεια να γευτούν το παραδοσιακό φαγητό «Κεσκέκι» στον προαύλιο χώρο της εκκλησίας, συνοδευόμενο από παραδοσιακούς χορούς και τραγούδια.

Στον εγκαταλελειμμένο οικισμό 𝜦𝜾𝜷𝜶𝜹ά𝜿𝜾, συναντάμε τον ναό της 𝜥𝝄𝜾𝝁ή𝝈𝜺𝝎ς 𝝉𝜼ς 𝜣𝜺𝝄𝝉ό𝜿𝝄𝝊, που κτίστηκε το 1870. Ο ναός είναι τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλικής, με εσωτερικό όροφο (γυναικωνίτη) στη δυτική πλευρά. Το καμπαναριό, που υψώνεται στο μέσο της δυτικής πλευράς, κατασκευάστηκε το 1899/1900. Διατηρείται το αρχικό ξυλόγλυπτο τέμπλο, και πολλά από τα αρχικά ξυλόγλυπτα του ναού, όπως ο άμβωνας και το κιβώριο της Αγίας Τράπεζας, αλλά και το στηθαίο του γυναικωνίτη. Ο ναός του Λιβαδακίου είναι ένα από ένα από τα καλύτερα διατηρητέα μεταβυζαντινά μνημεία της περιοχής. Την παραμονή και ανήμερα της γιορτής της Παναγίας συγκεντρώνει πλήθος κόσμου από τις γύρω περιοχές και όχι μόνο.

Στον χαρακτηρισμένο παραδοσιακό οικισμό του 𝜫𝜺𝝆𝜾𝜽𝝎𝝆ί𝝄𝝊, βρίσκεται ο Ιερός Ναός του 𝑨𝜸ί𝝄𝝊 𝜨𝜾𝜿𝝄𝝀ά𝝄𝝊 κτίστηκε το 1835. Ο ναός είναι τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με εσωτερικό όροφο (γυναικωνίτη) στη δυτική του πλευρά. Ανατολικά του ναού διασώζεται εξάπλευρο καμπαναριό, του 1911. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο του ναού είναι και αρκετά ακόμη από τα ξυλόγλυπτά του, όπως ο άμβωνας και ο δεσποτικός θρόνος, είναι τα αρχικά του ναού.

Ο Ιερός Ναός των 𝜠𝜾𝝈𝝄𝜹ί𝝎𝝂 𝝉𝜼ς 𝜣𝜺𝝄𝝉ό𝜿𝝄𝝊, στον παραδοσιακό οικισμό του 𝜫𝜶𝜸𝝄𝝂𝜺𝝆ί𝝄𝝊, κτίστηκε στα 1835. Ο ναός είναι τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική, με εσωτερικό γυναικωνίτη σε όροφο στη δυτική πλευρά του κτίσματος. Πετρόκτιστο επιβλητικό πυργοειδές καμπαναριό από λαξευμένο γρανίτη προστέθηκε σε μικρή απόσταση από τον ναό το 1881. Διατηρούνται οι αρχικές καμπάνες του 1882 και ο μηχανισμός εκκρεμούς ρολογιού στον τρίτο όροφό του. Κάποιες από τις εικόνες στο εσωτερικό του ναού χρονολογούνται στο 1812-13.

Ο Ιερός Ναός του 𝜜𝜸ί𝝄𝝊 𝜤𝝎ά𝝂𝝂𝜼 𝝉𝝄𝝊 𝜫𝝆𝝄𝜹𝝆ό𝝁𝝄𝝊 στα 𝜦𝜺𝝊𝜿ό𝜸𝜺𝜾𝜶, κτίστηκε το 1836. Το καμπαναριό στο μέσο της δυτικής πλευράς του ναού προστέθηκε το 1887. Ο ναός είναι τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με στοά και υπερκείμενο αυτής γυναικωνίτη στη δυτική πλευρά. Στο διάστημα 1968-1972 ανακατασκευάστηκε όλο το εσωτερικό του κτίσματος και ο ναός αλλοιώθηκε σε σημαντικό βαθμό. Από τα ξυλόγλυπτα του ναού διατηρήθηκε μόνο το τέμπλο, οι δεσποτικές εικόνες του οποίου χρονολογούνται στα 1894.

Ο Ιερός Ναός των 𝑨𝜸ί𝝎𝝂 𝜣𝜺𝝄𝜹ώ𝝆𝝎𝝂 στην 𝜥ά𝝉𝝎 𝜝𝝆𝝄𝝂𝝉𝝄ύ κτίστηκε το 1835. Ο ναός είναι τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική, με εσωτερικό γυναικωνίτη σε όροφο στη δυτική πλευρά του κτίσματος. Το τέμπλο, ο άμβωνας και ο δεσποτικός θρόνος αφορούν τα αρχικά ξυλόγλυπτα του ναού. Το καμπαναριό κατασκευάστηκε το 2004, αντικαθιστώντας παλαιότερο που καταστράφηκε το 1947, και σε αυτό φυλάσσονται οι αρχικές καμπάνες.

Ο Ιερός Ναός του 𝜜𝜸ί𝝄𝝊 𝜞𝜺𝝎𝝆𝜸ί𝝄𝝊 𝝈𝝉𝝄𝝂 𝜥𝝆𝜾𝜽𝜶𝝆ά κατασκευάστηκε γύρω στο 1880.Ο ναός είναι τρουλαία τρίκλιτη θολωτή βασιλική με στοά και υπερκείμενο γυναικωνίτη στη δυτική και στο ήμισυ των πλάγιων πλευρών. Αν και η στέγη του έχει καταπέσει, διατηρείται τμήμα των τοιχογραφιών του 1886, σύμφωνα με σχετική επιγραφή στην παράσταση του Αγ. Γεωργίου. Πρόκειται για μνημείο μοναδικό στο είδος του, πνιγμένο όμως μέσα στη βλάστηση που κάνει την πρόσβαση σχετικά δύσκολη. Τμήμα του μαρμάρινου λιθανάγλυφου του υπέρθυρου της δυτικής εισόδου φυλάσσεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Δράμας.

Ο Ιερός Ναός των 𝜜𝝆𝝌𝜶𝜸𝜸έ𝝀𝝎𝝂 𝜧𝜾𝝌𝜶ή𝝀 𝜿𝜶𝜾 𝜞𝜶𝜷𝝆𝜾ή𝝀 στον 𝜞𝝆𝜶𝝂ί𝝉𝜼 κτίστηκε το 1836 και εντασσόταν στον τύπο της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής, με εσωτερικό όροφο/γυναικωνίτη στη δυτική του πλευρά. Το 1873 προστέθηκε το δυτικό τμήμα του ναού, με τη στοά και τον υπερκείμενο της γυναικωνίτη, και το κωδωνοστάσιο. Διατηρούνται αρκετά από τα αρχικά ξυλόγλυπτα του ναού, όπως το τέμπλο, ο δεσποτικός θρόνος και το κιβώριο της Αγίας Τράπεζας.

Στο 𝜪𝝌𝝊𝝆ό σώζεται η εκκλησία του 𝑨𝜸ί𝝄𝝊 𝜟𝜼𝝁𝜼𝝉𝝆ί𝝄𝝊, που κτίστηκε το 1882. Ο ναός είναι τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με στοά με υπερκείμενο γυναικωνίτη στη δυτική πλευρά.Διατηρούνται από τα αρχικά ξυλόγλυπτα του ναού το τέμπλο, ο δεσποτικός θρόνος και ο άμβωνας. Ο ναός ήταν ο ενοριακός του οικισμού έως το 1972. Έκτοτε λειτουργείται μόνο τη μέρα μνήμης του αγίου.

Η 𝜥𝝄ί𝝁𝜼𝝈𝜼 της 𝜣𝜺𝝄𝝉ό𝜿𝝄𝝊 𝝈𝝉𝝄 𝜟𝜶𝝈𝝎𝝉ό, χτίστηκε το 1870. Ο ναός εντάσσεται στον τύπο της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής με στοά και υπερκείμενο γυναικωνίτη στη δυτική πλευρά και ξύλινο τρουλίσκο στο μέσο του κεντρικού κλίτους.

Ο Ιερός Ναός του 𝜫𝝆𝝄𝝋ή𝝉𝜼 𝜢𝝀ί𝜶 στον 𝜝ώ𝝀𝜶𝜿𝜶 κτίστηκε το 1841. Ο ναός είναι τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική, με εσωτερικό όροφο/γυναικωνίτη στη δυτική πλευρά.Το 1987, έπειτα από ισχυρό σεισμό, κατέρρευσε το μεγαλύτερο τμήμα της στέγης του ναού. Από τα αρχικά ξυλόγλυπτα του ναού διατηρούνται διατηρούνται το τέμπλο, το κιβώριο της Αγίας Τράπεζας, ο άμβωνας, και δύο προσκυνητάρια. Πυργοειδές καμπαναριό, κτίσμα του 1887, υψώνεται σε μικρή απόσταση βορειοδυτικά του ναού. Δίπλα στον παλιό ναό, κατασκευάστηκε το 1975 ο νέος ναός του Προφήτη Ηλία.

Ο Ιερός Ναός του 𝜜𝜸ί𝝄𝝊 𝜜𝜽𝜶𝝂𝜶𝝈ί𝝄𝝊 στην 𝜠𝝃𝝄𝝌ή, ανεγέρθηκε το 1866 στον τύπο της τρίκλιτης βασιλικής με στοά στη δυτική πλευρά και υπερκείμενο αυτής γυναικωνίτη. Μετά την καταστροφή της παραμονής της εορτής της 𝜧𝜺𝝉𝜶𝝁ό𝝆𝝋𝝎𝝈𝜼ς 𝝉𝝄𝝊 𝜮𝝎𝝉ή𝝆𝝄ς το 1954, ξανακτίστηκε ουσιαστικά όλος ο ναός εκτός των περιμετρικών τοίχων χωρίς να διατηρηθεί τίποτα από τα ξυλόγλυπτα του. Πανηγυρίζει δύο φορές τον χρόνο.

Ο Ά𝜸𝜾𝝄ς 𝜨𝜾𝜿ό𝝀𝜶𝝄ς του 𝜝𝜶𝜽𝝊𝝉ό𝝅𝝄𝝊, χτίστηκε στα μέσα του 19ου αιώνα. Ως αγιογράφοι φαίνονται οι Στεργίου από το Νευροκόπι και Κυριαζής από τον Αίνο. Μόνο η εσωτερική διακόσμηση παρέμεινε άθικτη, ενώ η εικονοστοιχεία με ξυλογλυπτική με εικονίδια που χρονολογούνται από το 1813 έως το 1869 διατηρήθηκε μέχρι το 2005, όταν δυστυχώς η εκκλησία καταστράφηκε ολοσχερώς από πυρκαγιά. Τα θυρανοίξια του ανακαινισμένου ναού έγιναν το 2020. 

𝜢 𝜡𝝎𝝄𝜹ό𝝌𝝄𝝊 𝜫𝜼𝜸ής στο 𝜫𝜺𝝆𝜾𝜽ώ𝝆𝜾, αξιόλογη εκκλησία με εικόνες του αγιογράφου Στέργιου Γεωργιάδη. Είναι τρίκλιτη βασιλική με καμαρωτή στέγη που χτίστηκε το 1876.

 

 

Τα προαναφερόμενα στοιχεία και οι φωτογραφίες είναι ενδεικτικές, για να τις ανακαλύψετε τις εκκλησίες πρέπει να τις επισκεφθείτε !

 

Μπορείτε να δείτε τους τόπους και φωτογραφίες πατώντας ΕΔΩ  

 

Ευχαριστώ τον κ. Βασίλη Μεσσή για την βοήθεια του !

𝝤𝝻𝝸𝝺ί𝝰 𝞃𝝾𝞄 𝝙𝞀. 𝝗𝝰𝝺𝝴𝝼𝞃ί𝝼 𝝨𝝼ά𝝸𝝼𝞃𝝴𝞀 𝞂𝞃𝝾 𝝤𝞆𝞄𝞀ό την 2 Απρ 2023

 

Καλημέρα και χρόνια πολλά !

Ευχαριστώ πολύ τον Δήμο Κάτω Νευροκοπίου για την πρόσκληση. Είναι μεγάλη μου τιμή να βρίσκομαι εδώ σήμερα, όχι μόνο ως ιστορικός από την Αθήνα, αλλά και ως Γερμανός πολίτης, απόγονος δύο παππούδων Γερμανών στρατιωτών. Γεγονός που πιστεύω ότι από μόνο του δείχνει την πολύ μεγάλη πρόοδο που έχουμε κάνει τα τελευταία 82 χρόνια στην Ευρώπη.

Το οχυρό Λίσσε είναι ένας τόπος μνήμης, όπως επίσης και ένας τόπος ιστορικής κατανόησης. Αποτελεί δηλαδή έναν τόπο στον οποίο, πέρα από την ιστορία στα βιβλία, μπορεί ο τουρίστας, ο επισκέπτης, ο ενδιαφερόμενος να καταλάβει την ιστορία και να επιστρέψει σπίτι του με νέες ιδέες για μία ευρύτερη κατανόηση. Όταν βρίσκεται κανείς πάνω στο οχυρό και βλέπει την πεδιάδα, καταλαβαίνει αμέσως τη γεωγραφία, την πολεμική-στρατηγική γεωγραφία του σημείου και θεωρώ ότι η αξιοποίηση ενός τέτοιου τόπου ιστορίας είναι πάρα πολύ σημαντική και βοηθάει πέρα από την ανάγνωση βιβλίων και δημοσιεύσεων.

Έχουμε την ευκαιρία σήμερα να παρευρισκόμαστε σε μια καινούργια έκθεση εικονικής πραγματικότητας και θα ήθελα να συγχαρώ τον Δήμο, καθώς πρόκειται για κάτι πολύ σύγχρονο και καινοτόμο. Ταυτόχρονα αποτελεί μία πολύ σημαντική πρωτοβουλία, γιατί μας δείχνει την κατεύθυνση που είναι αναγκαίο να ακολουθήσουμε. Οι συνήθειες των ανθρώπων σήμερα και των νέων, αλλάζουν και δεν πρέπει να τους αφήσουμε μόνους τους με την ιστορία και με λάθος ιδέες. Οφείλουμε να τους πάρουμε από το χέρι, να τους δείξουμε τον δρόμο με ενδιαφέρουσες τεχνολογίες και να μην τους αφήσουμε μόνους τους. Η παρούσα έκθεση εικονικής πραγματικότητας πιστεύω ότι είναι ένα πάρα πολύ καλό και σημαντικό παράδειγμα.

Στην έρευνα που πραγματοποιώ στο Εθνικό ίδρυμα Ερευνών στην Αθήνα, η οποία χρηματοδοτείται από το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Υπουργείο Εξωτερικών, από πόρους του Ελληνογερμανικού Ταμείου για το Μέλλον, δουλεύουμε επίσης με νέες τεχνολογίες. Συγκεκριμένα, δημιουργούμε μία βάση δεδομένων για τη γερμανική κατοχή στην Ελλάδα, που αφορά στην εθνική ιστορία σε τοπικό επίπεδο. Φτιάχνουμε δηλαδή μία βάση, με την οποία μπορούμε να βοηθήσουμε τις τοπικές κοινότητες σε όλη τη χώρα. Βάζοντας στο σύστημα το όνομα του δήμου ή της κοινότητας που μας ενδιαφέρει, η βάση θα μας δώσει ως αποτέλεσμα ποια γερμανικά στρατεύματα πέρασαν και πόσο καιρό έμειναν στο σημείο, όπως και σε κάθε χωριό της Ελλάδας. Αν και είναι αρκετή δουλειά, καθώς δουλεύουμε για όλη τη χώρα καθ΄ όλη τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, βρισκόμαστε σε καλό δρόμο και έχω τη χαρά, καθώς σταθήκαμε τυχεροί και βρήκαμε αρκετές πληροφορίες για το Κάτω Νευροκόπι, σήμερα να δώσω ορισμένα αποτελέσματα από αυτή την έρευνα, επίσημα στον Δήμαρχο.

Για να ολοκληρώσω, θα ήθελα να σημειώσω ότι είναι σημαντική η δουλειά που γίνεται μαζί με τις τοπικές αρχές, την ερευνητική κοινότητα και σε ένα διεθνές πλαίσιο. Μέσω της βάσης δεδομένων για παράδειγμα, η οποία αποτελείται από ένα ελληνογερμανικό ερευνητικό έργο, αντιλήφθηκα ότι ο κεντρικός στρατώνας της γερμανικής μεραρχίας που πέρασε από εδώ, δηλαδή της 72^ης μεραρχίας πεζικού, προήλθε από την περιοχή μου, εκεί δηλαδή που ζούσε ο παππούς μου και κατά τύχη της ιστορίας δεν πολέμησε εδώ, αλλά πήγε στο ανατολικό μέτωπο.

Αυτή την πολυπλοκότητα της ιστορίας πρέπει να την τοποθετήσουμε μαζί και θεωρώ ότι είναι σημαντικό να την κοιτάξουμε σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όλοι μαζί, με τους πρώην εχθρούς και αντιπάλους, που σήμερα οι περισσότεροι είναι συνεταίροι μας. Έτσι πιστεύω ότι θα μπορέσουμε να δουλέψουμε προς μια κοινή ιστορική αφήγηση στην Ευρώπη.

Σας ευχαριστώ!

                                                                                                               Κυριακή, 2 Απριλίου 2023

 

 

 

Παλαιοντολογικά και Αρχαιολογικά Ευρήματα στο Νευροκόπι !!!

 

                       

Άγαλμα Μικρομηλιάς

Δύσκολα μπορεί να βρεθεί με τα ιστορικά στοιχεία και τα αρχαιολογικά ευρήματα του λεκανοπεδίου Νευροκοπίου, ποιοι λαοί και ποιες ομάδες έζησαν σαν αυτόχθονες και σαν περαστικοί. Ο Ηρόδοτος αναφέρει πως εδώ, υπήρχαν Θρακικές φυλές, η χώρα των Ηδωνών, οι οποίοι έχτιζαν τα σπίτια τους με κλαδιά και φτέρες και αργότερα και με ντόπια πέτρα. Από τους επιδρομείς, προστασία, εύρισκαν στα πλούσια και άφθονα δάση, ενώ αντίσταση προέβαλε μόνον η φυλή των Σάτρεις, που κατοικούσαν στα ορεινά τμήματα του Όρβηλου όρους. Πέρσες, Αθηναίοι, Λακεδαιμόνιοι και οι Μακεδόνες, εισβάλλουν διαδοχικά στην περιοχή και με την επικράτηση των Ρωμαίων, διωκόμενοι χριστιανοί αρχίζουν να γεμίζουν τον τόπο. Όταν βρέθηκαν και μεταλλεύματα, ένα πλήθος από δούλους και αιχμαλώτους, χρησιμοποιούνται στην εξαγωγή μετάλλων. Αρχαιολογικά ευρήματα στην πορεία αυτών των χρόνων, έχουμε τους κιβωτιόσχημους τάφους στο Δασωτό, για ολόκληρη νεκρόπολη μας μίλησε η κ. Περιστέρη (23-5-24), τα κεραμικά και ασημένια νομίσματα στους Ποταμούς, το αγαλματίδιο ιματιοφόρου στην Μικρομηλιά και τις επιγραφές στο Άνω Νευροκόπι.

Επιγραφή σε γλυπτό στο Άνω Νευροκόπι

 

 

Ασημένια νομίσματα Φιλίππου Β΄στους Ποταμούς

 

Κιβωτιόσχημοι Ρωμαϊκοί Τάφοι Δασωτού

                                                       

                                                        Τύμβοι

                                                       Κάτοψη Τύμβου Εξοχής

                     Ο τύμβος της Εξοχής έχει καλυφθεί από φερτά χώματα

 Δύσκολα μπορείς να υποθέσεις και τον ακριβή τόπο της διαμονής των λαών αυτών, γιατί το έδαφος είναι μαλακό και αργιλώδες και μεταβάλλεται εύκολα στην πορεία του χρόνου. Με την διχοτόμηση της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας έχουμε καινούργιες εισβολές και μανιώδεις λεηλασίες από τις διάφορες φυλές των Γότθων. Τον 6ο μΧ αιώνα εμφανίζονται στην περιοχή και οι Σλάβοι και οι Βούλγαροι.

Το 1384, όταν οι Τούρκοι καταλαμβάνουν την Δράμα, δύο από τις φυλές τους, Κόνιαληδες και Γιουρούκοι, καταφθάνουν στην περιοχή και αμέσως μετά οι Πομάκοι, απόγονοι της φυλής των Αγριάνων.

Δειλά δειλά κάνουν την εμφάνιση τους Βλάχοι και Σαρακατσαναίοι και υπό την πίεση διωγμού του Αλή πασά αρκετοί Ηπειρώτες έρχονται και φτιάχνουν τα σπίτια τους, με τις ποιμενικές τους κοινωνίες, στις γύρω βουνοπλαγιές.